خواص گلابی

گلابی میوه ای پرطرفدار برای تمام فصل ها که شاه میوه یا آمرود نیز نامیده شده و به میوه پیوندی و شاداب آن شاه آمرود گویند و همچنین گلابی را در زبان عربی سَفرجَل یا عَرمُوط و در زبان انگلیسی PEAR گویند.

خواص گلابی چیست؟

در این مطلب از بخش تغذیه سالم سایت طبیب باشی به بررسی خواص باور نکردنی میوه گلابی میپردازیم.

گلابی میوه ای دانه دار، خوش طعم و خوشبو به شکل مخروط و آبدار که به رنگ های سبز، زرد، قهوه‌ای، قرمز یا ترکیبی از این رنگ‌ ها دیده شده است. گلابی مختص اروپای شرقی و آسیای غربی به خصوص رشته کوه های قفقاز و همچنین مناطق شمال غربی کشورمان ایران میباشد. این میوه شامل انواع مختلفی که هر یک دارای مزه ترش یا شیرین هستند. این میوه شگفت انگیز سرشار از آنتی اکسیدان های مهم، فیبرهای خورکی، فلاونوئید ها، ویتامین های E و C ، کلسیم ، آهن، منیزیم، روی و مواد مغذی مورد نیاز بدن میباشد و همچنین فاقد کلسترول و چربی بوده و جز میوه های کم کالری به حساب میاد. یکی از خواص مهم گلابی ملین بودن است. دانه های ریزی که در هنگام خوردن گلابی زیر دندان حس میشود در دفع مواد زائد بدن تاثیر بسزایی دارد. میوه گلابی دارای طبع سرد و خشک میباشد. گلابی بعد از سیب مهمترین و با خاصیت ترین میوه دنیاست. ارتفاع درخت گلابی حدود ۲۰ تا ۳۰ متر است که در برابر سرما از درخت سیب حساس تر است. گل گلابی در فصل بهار کمی زودتر از سیب باز میشود به همین سبب بیشتر در معرض خطر سرمای بهاره قرار میگیرد. در فصل تابستان، گیاه گلابی گرما را بیشتر از سیب تحمل میکند. گل و میوه گلابی در انتهای شاخه ها و سیخک های دو ساله بوجود میاد به همین موجب هنگام هرس باید در حفظ سیخک ها دقت کرد. میزان محصول در باغ های معمولی به ۴۵ تن در هکتار میرسد. تعداد ارقام گلابی موجود در ایران حدود ۱۲۰ نوع است. مهمترین ارقام بومی عبارتند از: شاه میوه کرج، شاه میوه خراسان، شاه میوه اصفهان، گلابی نطنز کاشان، محمدعلی مشهد، سه فصله کرج، سیبری، گلابی پیغمبری. از گلابی های خارجی نیز که گاهی در ایران کشت میشوند میتوان: آنژو، وینترنلیس، بارتلت، دوشس، ژاندارک، باسه، کولمار، بوره ژیفار و دوینه دوکومیس را نام برد. بارتلت که در اروپا بنام ویلیامز مشهوره مهم ترین و پر کشت ترین گلابی در دنیا شناخته شده است. انجوجک نوعی گلابی جنگلی که در کهکیلویه میروید و دارای تخم فراوان و همچنین میوه غیرقابل استفاده میباشد ولی هنگامی که میوه آن روی خاک افتد و بپوسد تخم آن را جمع آوری میکنند چونکه استفاده درمانی فراوانی دارد.

خواص گلابی برای سلامتی

  • تقویت سیستم ایمنی بدن

گلابی به واسطه اینکه منبعی سرشار از آنتی اکسیدان، ویتامین C، مس و فیبرهای حلال یا محلول در آب میباشد موجب تحریک تولید گلبول سفید شده در نتیجه برای سیستم ایمنی بدن بسیار مفید است همچنین در از بین بردن بیماری هایی مثل سرماخوردگی های معمولی، آنفولانزا و بیماری های خفیف تاثیر بسزایی دارد.

  • استحکام، بهبود و جلوگیری از پوکی استخوان ها

میوه گلابی دارای مقدار غنی منیزیم، منگنز، فسفر، کلسیم و مس میباشد که این مواد معدنی، کمبود مواد معدنی استخوان و بیماری های ناتوان‌کننده را مثل پوکی استخوان و ضعف های عمومی بدن را که به دلیل فقدان حمایت استخوانی ایجاد میشود را جبران میکنند. همچنین گلابی سرشار از بور میباشد این ماده در جذب کلسیمی که روزانه باید برای حفظ  pH بدن (از موارد ضروری در حفظ سلامت استخوان‌ها و جلوگیری از پوکی استخوان) مصرف نماییم، کمک شایانی میکند.

  • پیشگیری از ابتلا به سرطان

گلابی به موجب فراوانی فیبر و انواع مواد معدنی در پیشگری از انواع سرطان مانند روده ی بزرگ (کولون)، رکتوم، سینه، پروستات و ریه توصیه میشود. فیبر سلول های سرطانی را محصور و از بین میبرد. نتایج بدست آمده از تحقیقات و پژوهش ها نشان میدهد مصرف یک گلابی در روز قادر است تا ابتلا به سرطان سینه در دوران یائسگی را تا ۳۴ درصد کاهش دهد.

  • حفظ سلامت قلب و عروق

گلابی به موجب فراوانی فیبر (پکتین) قادر است با تنظیم کنترل کلسترول خون از بیماری قلبی و سکته های قلبی تا ۵۰ درصد پیشگیری کند. همچنین میوه گلابی منبع غنی از پتاسیم (یکی از باز کننده های مهم عروق) است، در نتیجه گلابی به حفظ سلامت قلب کمک میکند. در اصل باعث کاهش فشار کلی روی سیستم گردش قلبی‌-عروقی میگردد به همین موجب جریان خون رسانی به تمامی بخش های بدن افزایش یافته، اکسیژن رسانی به اندام ها بهبود یافته، عملکرد اندام ها شرایط بهتری میگیرند و از تشکیل لکه های خونی جلوگیری میشود.

  • کنترل قند خون و جلوگیری از دیابت

میوه گلابی همانند میوه های دیگر شامل قند طبیعی فروکتوز است ولی نتایج بدست آمده از پژوهشات نشان داده که مصرف زیاد میوه ها و سبزیجات تازه، خطر ابتلا به دیابت را کاهش میدهد. محققان بر این باورند که فلاونوئیدهای موجود در گلابی قادرند حساسیت به انسولین را بهبود ببخشند و قند خون افراد مبتلا به دیابت را کاهش دهند و یا موجب کاستن خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ شوند. اگر چه گلابی میوه شیرینی میباشد ولی به وجود مقدار فراوان فیبر و شاخص گلیسیرین پایین به کنترل سطح قند خون کمک کرده و از ابتلا به دیابت جلوگیری میکند و همچنین باعث افزایش قند خون در افراد مبتلا به دیابت نمیگردد.

  • مبارزه با رادیکال های آزاد

میوه گلابی منبع غنی از از آنتی اکسیدان‌ هایی است همچون ویتامین C، ویتامین A و ترکیب های فلاونوئید مانند بتاکاروتن، لوتئین و زیگزانتین که همگی وظیفه مبارزه با رادیکال های آزادی که حاصل سوخت و‌ ساز سلولی در بدن هستند را دارند. رادیکال های آزاد DNA سلول های سالم را به سلول های سرطانی تغییر میدهد.

  • کاهش وزن

شاه میوه دارای مواد مغذی، انرژی و فیبر فراوان است از این رو قادرست برای مدت طولانی‌ افراد را سیر نگه دارد به این سبب اشخاصی که به‌ دنبال کم کردن وزن خود هستند، بیشتر از گلابی برای این منظور استفاده میکنند همچنین این میوه شگفت انگیز تأثیر کمی بر افزایش وزن و چاقی دارد.

  • بهبود فعالیت سیستم گوارش و هضم

مصرف یک عدد گلابی حدود ۱۸ تا ۲۵ درصد فیبر مورد نیاز روزانه ی ما را تامین میکند. مقدار فراوانی از فیبر موجود در شاه میوه از نوع پلی ساکارید‌های غیرمحلول که توده ی غذایی ایجاد میکند به این سبب غذا به سادگی از طریق روده ی بزرگ حرکت میکند و از پولیپ روده ی بزرگ جلوگیری میگردد در نتیجه حرکات روده تنظیم شده و احتمال ابتلا به یبوست و اسهال به طرز چشمگیری کاسته میشود. گلابی حدود ۸۴ درصد آب دارد که به نرم شدن مدفوع کمک فراوانی میکند و موجب دفع سموم سیستم گوارشی میشود. طبیعت شنی وجود داشته در فیبر این میوه به عوامل مؤثر در ایجاد سرطان و رادیکال های آزاد موجود در کولون متصل شده و اندام را از آسیب های احتمالی حفظ میکند.

  • پیشگیری از بروز تباهی لکه ی زرد

تباهی لکه ی زرد (دژنراسیون ماکولا) اختلالی که به موجب آن افراد (بیشتر افراد پا به سن گذاشته) بینایی یک یا هر دو چشم خود را از دست میدهند. میل کردن روزانه ۳ تیکه یا بیشتر میوه گلابی در کاهش خطر ابتلا به دژنراسیون ماکولا در دوران سالمندی تاثیر فراوانی دارد.

  • پیشگیری از بروز آلزایمر

گلابی حاوی مقدار فراوانی مس میباشد که از مواد معدنی مهم و ضروری برای سیستم عصبی مرکزی میباشد که روی یادگیری و حافظه تاثیر گذار است. کورستین موجود در شاه میوه در کاهش خطر ابتلا به آلزایمر در دوران سالمندی تاثیر چشمگیری دارد.

  • درمان کم خونی

بهبود سیستم گردش خون یکی از مهمترین خواص میوه گلابی میباشد. گلابی به‌ موجب دارا بودن مقدار فراوانی مس و آهن برای افرادی با مشکل کم خونی (آنمی) یا افرادی با کمبود مواد معدنی مناسب است. مس با عث آسان گشتن ورود موادمعدنی به گردش خون میگردد و همچنین افزایش مقدار آهن در بدن سبب افزایش ساخت گلبول قرمز میگردد. آهن حیاتی ترین قسمت هموگلوبین است و آنمی نام دیگر بیماری کمبود آهن است. با مصرف این شاه میوه که میزان بالایی آهن و مس دارد، قادرید از خستگی، نقص شناختی، ضعف عضلات و سایر نقص های اندام های بدن پیشگیری کنید.

  • بهبود روند التیام

ویتامین C برای تشکیل بافت های جدید در اندام‌ ها و ساختار سلول های بدن ضروری زیرا میزان سوخت و ساز همیشگی بدن را بدون خطایی حفظ کرده و عملکرد‌های مناسب بدن را تضمین میکند در نتیجه با افزایش میزان آسکوربیک اسید که در گلابی موجود میباشد، زخم‌ها به‌ سرعت بهبود یافته و همچنین به ترمیم آسیب رگ های خونی کمک میکند.

  • محافظت در برابر مشکلات کیسه صفرا، التهاب روده‌ی بزرگ (کولیت)، آرتروز (آرتریت روماتوئید) و نقرس
  • درمان بیخوابی با دم کرده برگ گلابی
  • کنترل فشار خون
  • کاهش درد میگرن
  • درمان تنگی نفس
  • پیشگیری از مشکلات گلو
  • درمان تب
  • افزایش انرژی
  • درمان طبیعی یبوست
  • ضد التهاب

خواص گلابی برای بارداری

  • جلوگیری از نقص های هنگام تولد

فولیک اسید موجود در میوه گلابی ارتباط مستقیمی با کاهش نقص های لوله ی عصبی در نوزادان دارد و همچنین به حفظ سلامت و شادابی کودک کمک ‌شایانی میکند از این رو به خانم های باردار توصیه میشود که میزان فولیک اسید خود را بررسی کنند.

  • کاهش یبوست بارداری
  • داشتن فرزند خوش رفتار و زیبا
  • تقویت جنین و زنان باردار

خواص گلابی برای نوزادان

  • رشد و استحکام استخوان

میوه گلابی سرشار از کلسیم و آهن میباشد که برای رشد و استحکام استخوان کودکان بسیار تاثیر گذار است

  • ضد آلرژی برای کودکان و نوزادان
  • درمان اسهال و اسهال خونی
  • درمان کم خونی
  • درمان سو هاضمه
  • استفاده از پوره گلابی برای از شیر گرفتن کودکان

خواص گلابی برای پوست

  • پیشگیری از آسیب پوستی + نرم کننده

گلابی سرشار از فیبر غذایی است که نقش محوری در حفظ صافی و نرمی پوست دارد. این میوه از سرعت ورود قند به جریان خون می‌کاهد و از آسیب دیدن کلاژن پوست (نوع خاصی از پروتئین) جلوگیری می‌کند. در نتیجه، پوستی صاف و صورتی پر خواهیم داشت.

  • جوان سازی

گلابی سرشار از ویتامین C، ویتامین K و مس است که با آسیب پوستی ناشی از رادیکال های آزاد مبارزه کرده و چین و چروک و خطوط ریز اطراف چشم و لب را کاهش میدهد در نتیجه با میل کردن شاه میوه میتوان به جوان سازی پوست کمک شایانی کرده و از پیری زودرس پوست پیشگیری نماییم.

  • درمان خشکی و ترک لب

عصاره گلابی حاوی اسید لاکتیک است که برای سلول های لب مفید میباشد و لب ها را مرطوب و نرم نگه میدارد.

  • درمان آکنه، جوش و سایر عفونت های پوست
  • کاهش چربی پوست
  • مرطوب کننده پوست

خواص گلابی برای مو

  • سلامت و تغذیه مو

گلابی رسیده حاوی قند طبیعی سوربیتول است که ریشه موها و پوست سر را تغذیه کرده و موها را مرطوب و سالم نگه میدارد.

  • درخشندگی مو
  • درمان خشکی مو
  • درمان وزوزی بودن مو

خواص گلابی در طب سنتی

  • درمان درد قلب
  • دفع سنگ مجاری ادرار
  • تصفیه کننده خون
  • رفع سوزش مثانه و مجاری ادرار
  • دفع کننده اسید اوریک
  • درمان بیماری سل
  • تسکین دهنده درد
  • تقویت معده

احادیث و نظرات بزرگان در مورد میوه گلابی

  1. امام صادق(ع): گلابی معده را پاک و آن را تقویت میکند. خوردن گلابی در حال سیری سودمندتر از خوردن آن در حال گرسنگی است. کسی که دلش گرفته و اندوهناک است، باید گلابی را بعد از غذا بخورد
  2. هر کس ناشتا گلابی بخورد، آب نطفه او پاک و فرزندش نیکو خواهد شد
  3. هومر شاعر بزرگ یونایی در اودیسه از گلابی به عنوان <هدیه خدایان> یاد کرده است.

نکاتی در مورد خرید + نگهداری + شستن گلابی

  • هنگام خرید دقت کنید که پوست آن به مقدار کمی سفت باشد (نه خیلی) و اثر زخم یا آسیب دیدگی روی آن نباشد.
  • با انگشت قسمت بالای میوه (نزدیک به ساقه) را فشار دهید که خیلی نرم و خیلی سفت نباشد.
  • گلابی نارس را بدون شستشو در دمای اتاق بگذارید تا برسد یا در کیسه کاغذی سوراخ دار نگهداری شود تا اکسیژن کافی دریافت کرده و به آرامی برسد.
  • شستن گلابی با آب سرد: حدود یک دقیقه گلابی را با آب سرد بشویید تا آلودگی های خاک یا باکتری هایی که معمولا در سطح میوه هستن از بین بروند.
  • شستن گلابی با سرکه: به یک ظرف بزرگ آب سرد یک لیوان سرکه اضافه کرده و سپس میوه ی گلابی را در آن قرار دهید و بمدت ۱۵ دقیقه در آب و سرکه بماند تا آلودگی های سطح آن شسته و تمیز شود. این روش حتی برای از بین بردن واکس میوه گلابی هم مفید میباشد.
  • وقتی گلابی بریده شود فوری سیاه میگردد. برای جلوگیری از این پدیده‌ی طبیعی کافی است مقداری آب لیموترش به آن بزنید. به طور معمول گلابی را میتوان به مدت ۳ روز در هوای آزاد نگهداری کرد.

عوارض و مضرات گلابی

  • فروکتوز و سوربیتول یکی از انواع کربوهیدرات ها میباشد که پردازش آن در روده دشوار است و میوه گلابی سرشار از فروکتوز میباشد از این رو به افرادی که از جذب نامناسب فروکتوز رنج میبرند توصیه میشود که میزان مصرف این میوه را محدود کنند تا دچار نفخ نشوند.
  • هضم پوست گلابی کمی زمان بر و سخت است لذا افراد با معده ضعیف آن را با پوست نخورند.
  • زیاده روی در مصرف سبب اسهال میگردد.
  • پس از خوردن گلابی آب سرد ننوشید، زیرا در افراد حساس ایجاد نفخ میکند.

ارزش غذایی گلابی

ارزش غذایی بر اساس ۱۰۰g میباشد.
موارد ضروری و اساسی       ارزش غذایی درصد مصرف مجاز روزانه
انرژی ۵۸ کیلوکالری ۳ %
کربوهیدرات ۱۳٫۸۱ گرم ۱۱ %
پروتئین ۰٫۳۸ گرم ۱ %
چربی کل ۰٫۱۲ گرم ۰٫۵ %
کلسترول ۰ میلی گرم ۰ %
فیبر خوراکی ۳٫۱۰ گرم ۸%

ویتامین ها

نیاسین ۰٫۱۵۷ میلی گرم ۱ %
پیریدوکسین ۰٫۰۲۸ میلی گرم ۲ %
ریبوفلاوین ۰٫۰۲۵ میلی گرم ۲ %
تیامین ۰٫۰۱۲ میلی گرم ۱ %
ویتامین (C) سی ۴٫۲ میلی گرم ۷ %
ویتامین(K) کا ۴٫۵ میکرو گرم ۴%
ویتامین (E) ایی ۰٫۱۲ میلی گرم ۱ %
ویتامین (A) آ ۲۳ یکای بین المللی ۱ %

الکترولیت

سدیم ۱ میلی گرم ۰ %
پتاسیم ۱۱۹ میلی گرم ۲٫۵ %

مواد معدنی

کلسیم ۹ میلی گرم ۱ %
مس ۰٫۰۸۲ میلی گرم ۹ %
آهن ۰٫۱۷ میلی گرم ۲ %
منیزیم ۷ میلی گرم ۲ %
منگنز  میلی گرم ۲ %
فسفر ۱۱میلی گرم ۲ %
روی ۰٫۱۰ میلی گرم ۱ %

مواد مغذی گیاهی (فیتو-مواد مغذی)

کاروتن-β (بتا) ۱۲میکروگرم