خواص برگ زیتون

خیلی از ما با منفعتهای مهم روغن زیتون آشنایی داریم ولی آیا اطلاع داشتید که می توان برگ درخت زیتون هم مصرف کرد؟ مردمان قدیمی، با استفاده از برگ درخت زیتون، ترکیباتی مفیدی را درست می کردند که برای مقابله با بسیاری از بیماری ها،‌ مصرف داشته است.

خواص برگ زیتون چیست؟

در این بخش ( تغذیه سالم ) از سایت طبیب باشی، در مورد فواید مهم برگ درخت زیتون، با شما صحبت می کنیم.

یکی از ترکیبات ارزشمند موجود در برگ زیتون، فیتوکمیکال ها هستند. فیتوکمیکال ها، ترکیبات شیمیایی هستند که در گیاهان یافت می شوند و از گیاه در برابر بیماری و آفت ها، محافظت می کنند. وقتی که ما از گیاه استفاده می کنیم، فیتوکمیکال ها جذب بدن ما می شوند و به حفاظت از ما در برابر بیماری ها و آفت ها، کمک می کنند. یکی از فیتوکمیکال های موجود در برگ زیتون، oleuropein نام دارد که نقش اصلی رو در فواید این برگ ها برای سلامتی، ایفا می کند.

برخی از خواص برگ درخت زیتون:

۱ – جلوگیری از سرطان

عصاره برگ زیتون، اثر ضد سرطانی در موش های آزمایشگاهی دارد و در موش هایی که دچار تومور هستند، به کاهش اندازه تومور کمک می کند. همچنین، این برگ ها خاصیت ضد سرطان سینه داشته و از شکل گیری سلول های سرطان سینه در مراحل اولیه شکل گیری این سرطان، جلوگیری می کنند.

۲ – استخوان سازی

تحقیقات نشان می دهند که oleuropein موجود در برگ زیتون به استخوان سازی کمک نموده و از کاهش تراکم استخوان ها جلوگری می نماید و مانع از پوکی استخوان می شود.

۳ – خاصیت ضد باکتری و ضد ویروسی

Oleuropein و سایر ترکیبات برگ زیتون، دارای خواص ضد میکرواورگانیسم هایی مثل باکتری و ویروس ها هستند. این ترکیبات، توانایی ویروس ها در ساخت اسیدهای آمینه رو دچار اختلال کرده و در نتیجه از تکثیر ویروس ها، جلوگیری می کنند. این ترکیبات نسبت به آنتی بیوتیک ها این مزیت رو دارند که فقط به میکرواورگانیسم های مضری که می خواهیم نابود شوند، حمله می کنند و میکرواورگانیسم های طبیعی بدن رو که برای ما مفید هستند، از بین نمی برند.

۴ – خاصیت آنتی اکسیدانی

برگ زیتون حاوی فنول های متعددی است. این آنتی اکسیدان ها، فعالیت رادیکال های آزاد مضر در بدن رو خنثی می کنند. وجود رادیکال های آزاد برای بدن ما مضر است زیرا باعث تخریب تولید DNA می شوند. اگر تولید DNA دچار اختلال شود، سلول ها به سرعت پیر می شوند.

۵ – خاصیت ضد التهاب

یکی از رایج ترین استفاده ها از برگ زیتون، خاصیت شفابخشی است که این برگ ها در از بین بردن بسیاری از التهابات در بدن، دارند. وجود التهاب در بدن به بیماری های متعددی منجر می شود و حتی می تواند زندگی فرد رو تهدید کند.

۶ – کاهش فشار خون

Oleuropein که در برگ زیتون وجود دارد، رگ های خونی رو گشاد کرده و فشار خون رو پایین می آورد. همچنین از تشکیل لخته خون در رگ ها جلوگیری می کند. به علاوه، برگ زیتون، نامنظمی در ضربان قلب رو از بین می برد و جریان خون در سرخرگ ها رو بهبود می بخشد و قند خون رو در حالت تعادل نگه می دارد.

۷ – کاهش کلسترول

برگ زیتون از طریق جلوگیری از اکسید شدن کلسترول ، از تشکیل کلسترول بد (LDL) در بدن جلوگیری می کند. این کلسترول اکسید شده به عنوان کلسترول بد در بدن شناخته می شود.

۸ – تقویت سیستم ایمنی

برگ های زیتون از قدیم الایام به منظور تقویت سیستم ایمنی بدن برای مبارزه با میکروب ها، مورد استفاده قرار می گرفته اند. مقدار آنتی اکسیدان موجود در محلول عصاره تهیه شده از برگ تازه زیتون، دو برابر عصاره چای سبز و چهار برابر ویتامین C است.

۹ – داروی ضد سرماخوردگی

به دلیل توانایی برگ زیتون در مبارزه با برخی ویروس ها، این برگ ها می توانند به جلوگیری و درمان سرماخوردگی کمک کنند. این در حالیست که بیماری های ویروسی، داروی خاصی ندارند اما برگ زیتون می تواند به از بین بردن، سرماخوردگی، آنفلوانزا و تبخال که همگی بیماری ویروسی هستند، کمک کند.

طرز تهیه چای برگ زیتون در خانه

عصاره برگ زیتون رو می توان از سوپرمارکت ها تهیه کرد اما اگر خودتون درخت زیتون دارید، می توانید چای برگ زیتون رو خودتون تهیه کنید. اما توجه داشته باشید که برگ ها باید با کیفیت بوده و از آفت کش در پرورش اونها استفاده نشده باشد. در اواسط صبح اقدام به چیدن برگ ها نمایید تا شبنم روی برگ ها کاملاً خشک شده باشند. سپس برگ ها رو در دمای ۶۵ درجه سلسیوس (۱۵۰ درجه فارنهایت) در فر خشک کنید. بعد از اینکه برگ ها خشک شدند، اونها رو با دست،‌ خرد کرده و چوب ها و ساقه ها رو از خرده های برگ، جدا کنید. یک قاشق چایخوری از برگ خشک شده رو ر یک فنجان آب داغ به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه، بخیسانید. می توانید روزانه سه فنجان از این چای رو میل کنید. این چای مزه تلخ دارد و می توانید از عسل برای شیرین کردن اون استفاده کنید. برای جلوگیری از تحریکات معده، چای رو همراه با غذا میل کنید.

اثرات جانبی

برگ های زیتون، بدون ضرر و ایمن هستند اما ممکن است که با بعضی از داروهای شیمی درمانی، تداخل پیدا کنند. همچنین، افرادی که فشار خون پایینی دارند، بهتر است که در زمان مصرف، به مقدار فشار خون خود توجه کنند که افت شدید پیدا نکند.

همیشه به یاد داشته باشید که قبل از استفاده از هر نوع گیاه دارویی یا هر نوع گیاه غذایی، قبل از هر چیز با پزشک خود مشورت کنید و سرخود اقدام به استفاده ننمایید و چای برگ زیتون هم از این قاعده مستثنی نیست.

تحقیقی در این زمینه

به گزارش خبرگزاری رویترز در یک بررسی که نتایج آن در نشریه Phytotherapy Research منتشر شده است، ۲۰ جفت دوقلوی همسان که دچار فشار خون بالای «حدمرزی»(فشار خون بالاتر از حد مطلوب ۱۲۰ روی ۸۰ اما پایین‌تر از حد ۱۴۰ روی ۹۰ که ملاک تشخیص فشار خون بالا است.) بودند، مورد بررسی قرار گرفتند.

یک عضو هر جفت دوقلو قرص‌های حاوی عصاره برگ زیتون دریافت می‌کرد، در حالی که دیگری مکملی دریافت نمی‌کرد، اما توصیه‌های سبک زندگی برای کاهش فشار خون به او ارائه می‌شد که رویکرد استاندار به فشار خون بالای حد مرزی است.

نیمی از مصرف‌کنندگان مکمل ۵۰۰ میلی‌گرم عصاره برگ زیتون در روز دریافت می‌کردند، و نیم دیگر ۱۰۰۰ میلی‌گرم عصاره مصرف می‌کردند.

پس از هشت هفته مشخص شد که مصرف‌کنندگان مکمل با دوز بالا کاهش قابل توجهی در فشار خونشان پیدا کرده‌اند. به طوری که فشار خون آن‌ها از میانگین ۱۳۷ روی ۸۰ به ۱۲۶ روی ۷۶ رسید. همچنین میانگین اندازه کلسترول «بد» یا LDL آن‌ها افت کرده بود. بر عکس در دوقلوهایی که هیچ مکملی دریافت نکرده بودند، تغییرات قابل‌توجهی در فشارخون به وجود نیامده بود.

تحقیقی دیگر در این زمینه

برگ گیاه زیتون می‌تواند مانند گلوکز، میزان ترشح انسولین از پانکراس را در محیط برون تنی افزایش دهد و با افزایش ترشح انسولین، باعث کاهش قندخون و رسیدن آن به سطح نرمال در بیماران دیابتی شود. دکتر شریف پور محمدی عضو هیئت علمی دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی کرمان که به همراه گروهی از استادان و دانشجویان رشته داروسازی در قالب یک طرح تحقیقاتی به این نتایج دست یافته است، تصریح کرد: هدف از انجام این تحقیق، مشاهده اثرات عصاره متانولی برگ گیاه زیتون در غلظت‌های متفاوت به میزان انسولین ترشح شده از جزایر لانگرهانس در حضور گلوکز بوده است. وی ادامه داد: کشف تأثیرات و محل اثر گیاهان پایین آورنده قند خون می‌تواند به انتخاب گیاه برای درمان دیابت نوع ۱ و ۲ کمک کند. یکی از مکانیسم‌های پیشنهادی در این زمینه، از طریق اثرگذاری روی سلول‌های جزایر لانگرهانس پانکراس است زیرا تحریک این سلول‌ها برای ترشح بیشتر انسولین، باعث افزایش متابولیسم قند خون می‌شود.

ترشح انسولین در خون باعث می‌شود گلوکز به عنوان سوخت در اختیار سلول‌های بدن قرار گیرد، اما در یک فرد دیابتی ممکن است ترشح انسولین کمتر از میزان ترشح در یک فرد عادی باشد و بنابراین گلوکز بیش از میزان نیاز در خون باقی می‌ماند و در واقع فرد به دیابت مبتلا می‌شود در واقع دیابت نوعی بیماری مزمن غیرواگیر است که در آن بدن قادر به ساخت و یا استفاده از انسولین نیست. وقتی ترکیبی چه شیمیایی و چه گیاهی، برای کاهش میزان قند خون مورد استفاده قرار می‌گیرد، با انجام فرآیندهایی در معده، روده، کبد، جریان خون و بسیاری از بافت‌های بدن، سبب پایین آمدن گلوکز می‌شود اما به طور ۱۰۰ درصد نمی‌توان گفت که این اتفاق در پانکراس افتاده است یا خیر. پانکراس انسولین ترشح می‌کند و انسولین نیز به مصرف گلوکز در بدن کمک می‌کند. بنابراین برای یافتن محل اثر برگ گیاه زیتون، در جزایر لانگرهانس پانکراس تحقیقاتی در محیط برون تنی صورت گرفت. وی ادامه داد: برای این منظور ترکیبات برگ گیاه زیتون Olea europaea از خانواده Oleaceae مورد بررسی قرار گرفت. بر اساس یافته های به دست آمده، برگ این گیاه دارای توانایی کاهش قند، کلسترول و اسید اوریک خون است. هم چنین مصرف این برگ از فشار خون بالا و ابتلا به آترواسکلروز جلوگیری می‌کند و مقاومت به انسولین را در حیوانات آزمایشگاهی بهبود می‌بخشد. این محقق درباره اثر غلظت‌های مختلف عصاره متانولی برگ گیاه زیتون بر انسولین ترشح شده از جزایر لانگرهانس پانکراس تصریح کرد: نتایج آزمایش‌ها نشان داده است که برگ درخت زیتون سبب افزایش ترشح انسولین از جزایر لانگرهانس می‌شود به گونه ای که در غلظت یک صدم، به طور متوسط ۳۸ درصد و در غلظت ۵ صدم، ۵۷ درصد افزایش مشاهده شد.

چرا برگ زیتون نماد صلح است؟

شاخه زیتون (انگلیسی: Olive branch)، معمولاً نماد صلح یا پیروزی است و در طول تاریخ توسط عروس و دوشیزگان استفاده می‌شد. این نماد که در فرهنگ غربی است، ریشه از آداب و رسوم یونان باستان دارد، و با این‌حال با رشد در حوزه مدیترانه در هر فرهنگ و مذهب پیدا شده است.

در اساطیر یونانی، آتنا با پوزئیدون خدای دریا برای در اختیار داشتن آتن به رقابت پرداختند. خدای دریا با پرتاب نیزه سه شاخه خود به آکروپلیس ، که آب دریا از آن فوران کرد، ادعای در اختیار گرفتن آن را نمود ولی آتنا با کاشت درخت زیتون برای اولین بار خوبی را در کنار گرفت و صلح را پیشنهاد کرد. دادگاه خدایان و الهه‌ها به نفع آتنا حکم دادند چرا که او هدیه‌ای بهتر به زمین داده بود.

تاج گل‌های زیتون همچنین توسط عروس‌ها پوشیده و به برندگان المپیک اهدا می‌شد.

شاخه زیتون یکی از ویژگی‌های ایرنه بود و بر روی بعضی سکه‌های امپراطوری روم ، تصویر وی با نگه داشتن یک شاخه زیتون رو به بالا در دست راست نشان داده می‌شود.

شاخه زیتون نماد صلح در سنت‌های محلی عرب است. در سال ۱۹۷۴، یاسر عرفات، رهبر فلسطینیان شاخه‌های زیتون را به مجمع عمومی سازمان ملل آورد و گفت: «امروز من اینجا آمده‌ام با تفنگ یک رزمنده در یک دست و یک شاخه زیتون در دست دیگر، پس کاری نکنید که شاخه زیتون از دست من رها شود». مستند تفنگ و شاخه زیتون و کتابی با همین نام نوشته دیوید هرست که توسط مترجمان و ناشران مختلف به چاپ رسیده است، به این اتفاق تاریخی اشاره دارد.

شاخه زیتون در پرچم سازمان ملل متحد نیز به عنوان نماد صلح استفاده شده است.

چندین شهر دارای زیتون مانند اولیو برانچ، می‌سی‌سی‌پی به عنوان نمادی از زندگی صلح آمیز، نامگذاری شده است. برخی از نام‌ها و نام خانوادگی غربی مانند ” الیور “، ” اولیویه “، “اولیفانت” اشاره به شاخه‌های زیتون دارند.

خداوند در قرآن به آن قسم خورده است.به زیتون. و از آن به عنوان «شجره مبارکه» نام برده.نام زیتون شش بار در قرآن کریم آمده و یک بار هم به طور غیر‌مستقیم،تحت عنوان درختی که روغن می‌دهد،به آن اشاره شده است.

نقوش حکاکی شده شاخه‌های زیتون در دست سربازان هخامنشی از ارزش و اهمیت آن در ایران باستان حکایت می‌کند.در رودبار و برخی دیگر از مناطق گیلان که سابقه زیادی در پرورش درخت زیتون دارند،به آن «زه دار» می‌گویند که نامی فارسی‌تر از زیتون است.
پادشاهان یونانی بدن خود را با روغن زیتون چرب می‌کردند و تازه بدن ورزشکاران شرکت کننده در بازی‌های المپیک را هم روغن مالی می‌کردند تا پیروز باشند، خرم چون گل، هر روز باشند…

در آن زمان که یونانی‌ها چنین عملی را انجام می‌دادند، این طور نبود که ملت زنگ بزنند سوپرمارکت تا از بین شونصد جنس مختلف، برایشان یک فروند شیشه روغن زیتون بیاورند و آنها هم فِرتی خالی‌اش کنند روی سالاد…نه، روغن زیتون یک چیز اعیانی بود برای خودش. در دسترس همه نبود و این شرکت کنند‌گان المپیک خیلی حال می‌کردند که تنشان روغن کاری می‌شد.البته یونانی‌ها لطف می‌کردند، ولی یکی از دلایل این کار این بود که همان‌طور که می دانید (ویا الان می‌فهمید)روغن زیتون سرشار از ویتامین E است که به راحتی از پوست بدن جذب می‌شود و پوست را نرم و تازه نگه می‌دارد.در ضمن وجود یک لایه روغن روی بدن،موجب انعکاس مقداری از اشعه‌ خورشید می‌شود و از آفتاب سوختگی جلوگیری می‌کند.

بازی‌های المپیک هم که تمام می‌شد،به برندگان محترم به جای خانه و ماشین و n تا سکه طلا،تاجی از برگ زیتون اهدا می‌کردند، ولی نه برای این‌که برنده‌ها تاج را بگذارند جلوی چشمشان و تا دوره بعدی بازی‌ها، هر وقت به آن نگاه کردند یاد آن روغن‌مالی پوستشان بیفتند! زیتون برایشان مهم و با ارزش بود، چون باور داشتند آتنا (الهه عقل و صلح) این درخت همیشه سبز را رویانده و این گیاه نماد صلح،امید و این‌جور چیزها بود و هست. حالا چرا؟و واقعاً این نماد از کجا نشئت می‌گیرد؟عرض می‌کنم خدمتتان:

می‌گویند حضرت نوح ع بعد از چند روز طوفان و باران، هر یک از پرنده‌های توی کشتی را به سمتی روانه کرد تا خبری بیاورند و کبوتر سفید با شاخه زیتونی در منقار بازگشت؛ یعنی من یک خشکی پیدا کردم،این هم نشانه‌اش.بعد اهالی کشتی،دست زدند و جیغ و هورا کشیدند، ولی شما می‌توانید در این‌جا موسیقی متن فیلم «از کرخه تا راین» و یا هر آهنگ دیگری را که اشکتان را درمی‌آورد زمزمه کنید!

از آن به بعد، کبوترسفید با شاخه‌ای زیتون در منقار،شد نماد امید. بعد از جنگ جهانی دوم کنگره جهانی صلح یکی از طرح‌های خطی پیکاسو را (کبوتری که شاخه زیتونی به منقار داشت) به عنوان نماد خود برگزید. بعدها هم در یک حرکت نمادین نهال زیتون به کره ماه برده شد تا موجودات فضایی هم بفهمند ما آدم‌ها چه‌قدر صلح طلب و گوگوری مگوری هستیم. البته امیدوارم این فضایی‌ها قبلاً پرچم فلسطین را ندیده باشند یا حداقل ندانند آن درخت وسط پرچم فلسطین همان زیتون، نماد صلح است و ندانند چه بلایی سر درخت آن پرچم که هیچ، سر ملت آن پرچم آمده است!