خواص شیر

آیا چیزی از خواص شیر می‌دانید یا فقط به عادت کودکی‌تان هر از گاهی یک لیوان از آن می‌نوشید؟ شیر جزو نوشیدنی‌های سالم و خوشمزه‌ای است که اکثر افراد به آن علاقه دارند.

خواص شیر چیست؟

در این مطلب از بخش تغذیه سالم سایت طبیب باشی به بررسی خواص خارق العاده شیر می پردازیم.

کالری نسبتا پایین، طعم لذیذ و خواص بی‌شمار شیر روز‌به‌روز آن را محبوب‌تر می‌کند. برخی از مردم برای کاهش وزن به آن روی می‌آورند و بعضی دیگر در روزهای پرمشغله‌شان، آن را جایگزین صبحانه‌ می‌کنند. دلیل شما برای مصرف شیر هرچه باشد، مطمئن باشید هنوز بسیاری از خواص فوق‌العاده‌ی آن را نمی‌دانید.

شیر گاو مدت‌هاست به‌عنوان یک ماده‌ی غذایی مفید برای سلامتی شناخته شده است و به همین دلیل یکی از پرمصرف‌ترین نوشیدنی‌ها در سراسر ایالات متحده و اروپاست.

شیر، مایع سفیدی است که توسط غدد شیری پستانداران تولید می‌شود.

بهترین شیر کدام است؟

شیر هر حیوانی دارای ویژگی های خاصی مثل مزاج است.

تغذیه حیوان و محل زندگی و زمان آفتاب خوردن و سن و رنگ و زمان دوشیدن هم در کیفیت و مزاج شیر موثر است.

کلا به صورت میانگین، شیر گاو خالص و محلی دارای مزاج معتدل است.

شیر گاومیش و شتر گرم است و شیر بز و الاغ سرد

شیرهای کارخانه ای مورد تایید نیست و دارای مزاج سرد است.

باید شیر محلی پیدا کرده و استفاده کرد.

شیر گاو و گاومیش خاصیت درمانی و غذایی داشته و شیر باقی حیوانات فقط درمانی است.

شیر حاوی مواد مغذی ارزشمندی است و فواید متعددی برای سلامتی دارد. برای مثال کلسیم موجود در شیر از پوکی استخوان جلوگیری می‌کند.

با این‌ همه برخی افراد قادر نیستند لاکتوز (قند موجود در شیر) را هضم کنند، چون بدن آنها به مقدار کافی آنزیم لاکتاز تولید نمی‌کند. لاکتاز آنزیمی است که برای هضم کامل شیر ضروری است.

با توجه به افزایش نگرانی‌ها در مورد عدم تحمل لاکتوز و آلرژی به شیر، انواع مختلفی از شیرهای جایگزین مانند شیر بادام و شیر سویا به بازار عرضه شده‌اند.

شیر منبع غنی کلسیم و برای سلامت استخوان‌ها مفید است. کلسیم یک ماده‌ی معدنی است که برای داشتن استخوان‌ها و دندان‌های سالم ضروری است. شیر گاو اغلب با ویتامین D غنی می‌شود که آن نیز برای سلامت استخوان مفید است. کلسیم و ویتامین D به پیشگیری از پوکی استخوان کمک می‌کنند.

سایر راه‌های بهبود سلامت استخوان و کاهش خطر ابتلا به پوکی استخوان عبارتند از: تمرین قدرتی و فعالیت بدنی منظم، اجتناب از سیگار کشیدن و داشتن رژیم غذایی سالم (کم‌سدیم و سرشار از پتاسیم). بخش عمده‌ی ویتامین D موردنیاز بدن با قرارگیری در معرض نور آفتاب توسط بدن سنتز می‌شود، بنابراین سپری کردن زمان کافی در فضای آزاد نیز مهم است.

شیر گاو منبع غنی پتاسیم است که اتساع عروق را بهبود می‌بخشد و فشار خون را کاهش می‌دهد.

با توجه به مطالعه‌ای که به رهبری دکتر مارک هوستون، مدیر مؤسسه‌ی بیماری فشار خون در بیمارستان سنت توماس در تنسی انجام شد، افزایش مصرف پتاسیم و کاهش مصرف سدیم، خطر ابتلا به بیمارهای قلبی‌عروقی را کاهش می‌دهد.

موادغذایی غنی از پتاسیم عبارتند از: شیر گاو، پرتقال، گوجه‌فرنگی، لوبیای لیما، اسفناج، موز، آلو و ماست. با این حال به‌یاد داشته باشید که مصرف بیش‌از‌حد پتاسیم ممکن است خطراتی ازجمله مشکلات قلبی به همراه داشته باشد. بنابراین قبل از ایجاد هرگونه تغییر در رژیم غذایی یا استفاده از مکمل‌ها، اول با پزشک‌تان مشورت کنید.

ویتامین D در تنظیم رشد سلولی و محافظت در برابر سرطان نقش دارد. تحقیقات نشان می‌دهد خطر مرگ ناشی از سرطان کلورکتال در مکان‌های جغرافیایی که کمترین میزان نور خورشید را دریافت می‌کنند، بیشتر است. شیر نیز حاوی ویتامین D است که می‌تواند حفاظت مشابهی فراهم کند.

مؤسسه‌ی ملی سرطان (NCI) می‌گوید: «نتایج تحقیقات به‌طورکلی از ارتباط بین مصرف بیشتر کلسیم و کاهش خطر ابتلا به سرطان کلورکتال حمایت می‌کنند». با این حال آنها خاطرنشان می‌کنند که نتایج مطالعات همیشه ثابت نبوده‌اند.

NCI همچنین به مطالعاتی اشاره می‌کند که نشان می‌دهند افزایش مصرف کلسیم و لاکتوز از محصولات لبنی ممکن است به پیشگیری از سرطان تخمدان کمک کند.

سطوح کافی ویتامین D به تولید سروتونین کمک می‌کند. سروتونین هورمونی است که با خلق‌وخو، اشتها و خواب مرتبط است. کمبود ویتامین D با افسردگی، خستگی مزمن و PMS (سندرم پیش از قاعدگی) مرتبط دانسته شده است. شیر گاو و سایر مواد غذایی اغلب با ویتامین D غنی می‌شوند.

شیر گاو به رشد سریع گوساله‌های تازه متولدشده کمک می‌کند بنابراین منطقی به‌نظر می‌رسد که سرعت عضله‌سازی را در افرادی که شیر گاو می‌نوشند نیز افزایش بدهد. شیر گاو، منبع غنی پروتئین با کیفیت خوب و حاوی تمام اسیدهای آمینه‌ی ضروری است. شیر کامل همچنین منبع غنی انرژی در قالب چربی اشباع‌شده است که مانع استفاده‌ی بدن از توده‌ی عضلانی برای تولید انرژی می‌شود.

داشتن عضله‌ی کافی برای حمایت از سوخت‌وساز بدن و کمک به کاهش وزن و حفظ وزن طبیعی مهم است. برای حفظ یا افزایش توده‌ی عضلانی خالص، به پروتئین رژیمی کافی نیاز است. پروتئین موجود در لبنیات به رشد و ترمیم عضله کمک می‌کند.

به گفته‌ی مجله‌ی Today’s Dietitian، تجزیه و تحلیل بیش از ۲۰ آزمایش بالینی نشان می‌دهد افزایش مصرف شیر، توده‌ی عضلانی و نیز قدرت عضلات را طی تمرینات مقاومتی هم در جوانان و هم در سالمندان افزایش می‌دهد.

به‌نظر نمی‌رسد که مصرف شیر گاو در کاهش وزن چندان مؤثر باشد. محققان طی آنالیز مطالعات انجام‌شده دریافتند که افزایش مصرف شیر گاو در کوتاه‌مدت و بدون محدود کردن کالری، به کاهش وزن کمک نمی‌کند و تنها در صورت محدود کردن انرژی و در طولانی‌مدت، فواید جزئی مشاهده شده است.

جالب است بدانید شیر کم‌چرب با آنکه میزان چربی کمتری دارد اما تمام فواید شیر را به بدن می‌رساند.

یک واحد شیر معادل یک لیوان شیر درنظر گرفته می‌شود. محتوای تغذیه‌ای شیر به میزان چربی آن بستگی دارد.

محتوای تغذیه‌ای یک لیوان شیر کامل با ۳,۲۵ درصد چربی عبارت است از:

۱۴۶ کالری؛
۸ گرم چربی؛
۱۳ گرم کربوهیدرات؛
۸ گرم پروتئین.

محتوای تغذیه‌ای یک لیوان شیر بدون چربی عبارت است از:

۸۶ کالری؛
۰ گرم چربی؛
۱۲ گرم کربوهیدرات؛
۸ گرم پروتئین.

در مقابل، محتوای تغذیه‌ای یک لیوان شیر سویای ساده عبارت است از:

۸۰ تا ۱۱۰ کالری؛
۳ تا ۴ گرم چربی؛
۶ تا ۷ گرم کربوهیدرات؛
۵ تا ۷ گرم پروتئین.

محتوای تغذیه‌ای یک لیوان شیر بادام ساده عبارت است از:

۵۰ تا ۶۰ کالری؛
۲,۵ گرم چربی؛
۵ تا ۷ گرم کربوهیدرات:
۱ گرم پروتئین.

خواص شیر

۱. سموم بدن را خنثی می‌کند

معمولا، سموم بدون این‌‌که متوجه شویم از محیط یا غذاهای ناسالم وارد بدن می‌شوند. نخستین فایده نوشیدن روزانه شیر، خنثی کردن سموم بدن است. سمومی که وارد بدن می‌شوند بسیار خطرناکند زیرا می‌توانند باعث سلامتی را مختل کنند. بنابراین، برای از بین بردن سموم می‌توانید هر روز شیر بنوشید.
۲. باعث تقویت استخوان و دندان می‌شود

استخوان‌ها و دندان‌ها دو عضو مهم بدن هستند. استخوان‌ها در انجام فعالیت‌ها و حرکت کردن به فرد کمک می‌کنند. شیر باعث سلامت دندان‌ها نیز می‌شود بنابراین عمل گوارش، سالم‌تر شده و ویتامین‌ها و مواد مغذی موجود در غذا به خوبی جذب بدن می‌شوند. اما متاسفانه با بالا رفتن سن، از تراکم و قدرت استخوان‌ها و دندان‌ها کاسته می‌شود زیرا کلسیم- ماده مهم در حفظ تراکم و قدرت استخوان‌ها و دندان‌ها- از طریق ادرار دفع می‌شود.

بنابراین به دلیل خواص شیر برای سلامتی، نوشیدن روزانه آن را در برنامه خود بگنجانید زیرا باعث استحکام استخوان‌ها و دندان‌ها شده، تراکم آنها را حفظ می‌کند و از مشکلات مربوط به استخوان و دندان جلوگیری می‌کند. نوشیدن شیر یا فرآورده‌های آن، به تامین نیاز بدن به کلسیم کمک می‌کند. خوب است بدانید که خوردن شیر، خطر و عوارض جانبی ندارد مگر برای افرادی که لاکتوز را تحمل نمی‌کنند. این افراد می‌توانند شیر بز مصرف کنند.

۳. به بهبود رشد کودک کمک می‌کند

همان‌گونه که در بالا گفته شد، یکی از فواید نوشیدن روزانه شیر، بهبود رشد استخوان و دندان‌ها به ویژه برای کودکان است زیرا در این سنین، رشد بدن بسیار خوب است. با نوشیدن روزانه شیر، نیاز بدن به کلسیم تامین شده و رشد فرد بهبود می‌یابد. کودکانی که به کمبود کلسیم دچارند، معمولا رشد کندی دارند. شیر، در افزایش حافظه نیز نقش دارد بنابراین مصرف آن برای کودکان بسیار مفید است.
۴. انرژی بدن را تامین می‌کند

شیر، علاوه بر کلسیم، کالری نیز دارد. اگرچه بیشتر افراد معمولا از کالری پرهیز می‌کنند زیرا می‌تواند باعث بالا رفتن وزن شود اما بدن به کالری به عنوان یکی از منابع انرژی نیاز دارد. اما در مصرف کالری، باید بسیار دقت کرد زیرا کالری زیاد خوب نیست و باعث چاقی می‌شود.
۵. برای زیبایی خوب است

افرادی که از مشکلات پوستی به ویژه خشکی پوست رنج می‌برند می‌توانند برای حل مشکل خود از شیر استفاد کنند. شیر می‌تواند پوست را هیدراته و همچنین نرم‌تر و روشن‌تر کند. بنابراین تعجبی ندارد که در بسیاری از اسپاها یا اسکراب‌ها از شیر خالص استفاده می‌شود. شیر، دارای آنتی اکسیدان است که می‌تواند پوست را سالم‌تر و در برابر رادیکال‌های آزاد، مقاوم تر کند.

پوست، نخستین محل ورود رادیکال‌های آزاد است. بنابراین اگر می‌خواهید از پیری جلوگیری کنید، نیازی نیست محصولات ضد پیری گران قیمت بخرید، کافیست روزانه شیر بخورید.
۶. فشار خون را کنترل می‌کند

یکی دیگر از فواید نوشیدن روزانه شیر برای سلامتی این است که شیر می‌تواند فشار خون را مخصوصا در افرادی که فشار خون بالا یا پایین دارند کنترل کند. این نتایج از یک تحقیق اسپانیایی که روی ۵۰۰۰ نفر انجام شد به‌دست آمده است. خطر پرفشاری خون در افرادی که هر روز شیر می‌خورند، ۵۴ درصد از افرادی که نمی‌خورند پایین‌تر است.
۷. به باروری کمک می‌کند

اگر تصمیم به بارداری دارید، خوردن روزانه شیر می‌تواند به شما کمک کند. این گفته بر اساس نتایج تحقیقات انجام شده در دانشگاه هاروارد امریکاست که نشان می‌دهد افرادی که شیر پر چرب می‌خورند، نسبت به افرادی که یک بار در هفته شیر می‌خورند، تا ۲۵ درصد کمتر با مشکلات باروری یا تخمک‌گذاری مواجه می‌شوند

مطلب مرتبط: ۸ نشانه که نوشیدنی شیر زردچوبه برای سلامتی‌تان لازم است
۸. به کاهش وزن کمک می‌کند

افرادی که شیر می‌خورند چاق می‌شوند؟ اگر این تفکر را دارید کاملا در اشتباهید. تحقیقات نشان می‌دهد افرادی که منظم شیر می‌خورند، راحت‌تر وزن کم می‌کنند. زیرا شیر دارای مواد مغذی است که به شما حس سیری داده و از پرخوری شما جلوگیری می‌کند. بنابراین با این خاصیت شیر می‌توانید از پرخوری و چاقی خود جلوگیری کنید. کالری یک لیوان شیر، با کالری یک بشقاب برنج برابر است، بنابراین منبع خوبی از انرژی است.
۹. استرس و افسردگی را کاهش می‌دهد

اگر به دلیل مشکلات کاری، فشار رییس در محل کار، مشکل داشتن با همکاران یا خانواده، تحت فشار و استرس هستید، می‌توانید آن را با خوردن شیر گرم کاهش دهید. ثابت شده است که پروتئین و لاکتیوم موجود در شیر، فشار خون را پایین آورده و هورمون‌های ایجاد‌کننده استرس و افسردگی را متعادل می‌کند و با این کار، مغز به آرامش می‌رسد.
۱۰. باعث حفظ و ساخت عضله می‌شود

پروتئن شیر بالاست و برای سلامت و قدرت عضله مفید است. بنابراین تعجبی ندارد که ورزشکاران هر روز شیر می‌خورند. پروتئین موجود در یک لیوان شیر، حدود ۸.۱ میلی‌گرم است و این مقدار برای تامین نیاز روزانه پروتئین کافی است. بنابراین اگر بدنی ایده‌آل و سالم مانند بدن ورزشکاران می‌خواهید، در مصرف روزانه شیر تردید نکنید.
۱۱. سلامت موها را حفظ می‌کند

هیچ کس نمی‌خواهد مشکلات مربوط به مو مانند ریزش مو داشته باشد. با خوردن روزانه شیر می‌توانید سلامت مو را حفظ کرده و از ریزش آن جلوگیری کنید. زیرا ویتامین‌های موجود در شیر مانند ویتامین A و ویامین B۶ برای مو مفیدند. این ویتامین‌ها در کنار پتاسیم موجود در شیر، باعث حفظ سلامتی شما می‌شوند.
۱۲. برای بارداری مفید است

دوران بارداری زمانی است که باید نیاز جنین به مواد مغذی را تامین کنید. این نیاز با خوردن روزانه شیر تامین می‌شود زیرا شیر دارای کلسیم و پروتئین است که برای بارداری مفیدند.
۱۳. باعث افزایش هوش می‌شود

شیر، خواص زیادی دارد، یکی از آنها افزایش هوش است. منیزیم موجود در شیر به بالا رفتن هوش کمک می‌کند. بر اساس تحقیقات انجام شده، این ماده در افزایش هوش کودکان و جلوگیری از فراموشی در بزرگسالان نقش دارد.
۱۴. از سرطان روده بزرگ جلوگیری می‌کند

مواد مغذی موجود در یک لیوان شیر، سلامت روده بزرگ را حفظ کرده و از ابتلای آن به سرطان جلوگیری می‌کند. بنابراین خوردن روزانه شیر را شروع کنید.
۱۵. برای سلامت چشم مفید است

میزان ویتامین A و ویتامین B۶ در یک لیوان شیر، بالاست. با خوردن روزانه شیر می‌توانیم سلامت چشم خود را حفظ کرده و از مشکلات مربوط به آن جلوگیری کنیم.
۱۶. خطر بیماری قلبی را کاهش می‌دهد

مطالعه انجام شده در دانشگاه کاردیف، یکی از دانشگاه‌های برتر بریتانیا، نشان می‌دهد که نوشیدن روزانه شیر می‌تواند کلسترول بد را پایین بیاورد و در نتیجه خطر بیماری‌های خطرناک مانند سکته و حمله قلبی را کاهش دهد.
۱۷. خطر دیابت نوع دوم را کاهش می‌دهد

مطالعه‌ای که در ۲۰۰۵ در حوزه سلامت انجام شد نشان داد مردانی که به طور منظم شیر کم چرب می‌خورند نسبت به مردانی که شیر نمی‌خورند، کمتر در معرض دیابت نوع دوم قرار می‌گیرند. مطالعه‌ انجام شده بر ۳۷۰۰۰ زن بزرگسال، نشان می‌دهد زنانی که به طور منظم شیر کم چرب می‌خورند، کمتر در معرض دیابت نوع ۲ قرار می‌گیرند.
۱۸. خطر ابتلا به سرطان سینه در زنان را کاهش می‌دهد

این مورد، بر اساس مطالعه‌ انجام شده در حوزه سلامت در نروژ، بیان می‌شود. از میان ۴۵۰۰۰ شرکت‌کننده در این مطالعه، زنانی که از کودکی عادت خوردن شیر داشتند و این عادت تا بزرگسالی هم با آنها همراه بود، در برابر سرطان سینه مقاوم‌تر بودند.
۱۹. خواب را بهبود می‌بخشد

شیر دارای ماده‌ای است که می‌تواند هورمون ملاتونین که باعث خواب آلودگی در انسان می‌شود را تحریک کند. به همین دلیل، افرادی که شیر، به ویژه شیر گرم می‌خورند، سریع‌تر به خواب می‌روند.
۲۰. سموم موجود در غذا را خنثی می‌کند

شیر می‌تواند سموم موجود در غذا مانند فلزات، کادمیوم و قلع که توسط بدن جذب می‌شوند را خنثی کند. معقول به نظر می‌رسد زیرا همیشه هشدار داده می‌شود که دارو را با شیر نخورید. اگرچه کاملا درست نیست اما برخی مواد دارویی مانند تتراسایکلین ( مانند داکسی سایکلین و مینوسایکلین) و برخی فلوروکینولون‌ها ( به ویژه سیپروفلوکساسین و نورفلوکساسین)، اگر با شیر خورده شوند، خاصیت خود را از دست می‌دهند.
۲۱. کلسیم بدن را تامین می‌کند

شیر بهترین منبع کلسیم است که می‌تواند نیاز بدن ما را به این ماده‌ی معدنی تامین کند. کلسیم از بدن در برابر بیماری‌های مزمنی مانند سرطان، کاهش تراکم استخوانی، ناراحتی‌های آرتریتی، سردردهای میگرنی، سندرم پیشاقاعدگی، و چاقی کودکان محافظت می‌کند. کلسیم همچنین به خلاص شدن از چربی‌های اضافی و کاهش وزن کمک می‌کند. کلسیم ماده‌ی معدنی بسیار ضروری در تولید ماده‌ی استخوانی است، و اندازه‌گیری غلظت مواد معدنی استخوان معمولا بسیار متکی بر کلسیم است که به عنوان حامی اصلی ساختار بدن ما به شمار می‌رود. این، سریع‌ترین، کم هزینه‌ترین، و در دسترس‌ترین منبع کلسیم موجود در بازار است.
۲۲. از دندان‌ها مراقبت می‌کند

تشویق کودکان و نوجوانان به نوشیدن شیر برای آن‌ها سلامت دندانی بی‌نظیری به همراه خواهد داشت، چون از سطح مینای دندان در برابر مواد اسیدی محافظت می‌کند. نوشیدن شیر به خاطر انرژی گرفتن و تامین سلامتی از میزان مصرف نوشابه‌های مختلف توسط کودکان کم می‌کند، و در نتیجه خطر پوسیدگی دندان و ضعف لثه‌ها کاهش پیدا می‌کند.
۲۳. آب از دست رفته‌ی بدن را جبران می‌کند

مایعات بخش جدایی ناپذیری از بدن انسان هستند، و بدن نیاز دارد مرتبا آبی را که در بدن مصرف می‌شود جبران کند. آب برای رشد بچه‌ها حیاتی است و آن‌ها باید حداقل شش تا هشت لیوان مایعات در روز بنوشند. شیر حاوی مقدار خوبی از مولکول‌های آب است – و سوای خود آب آشامیدنی – بهترین مایع برای جبران آب از دست رفته‌ی بدن به حساب می‌آید. آب بیش از ۸۰٪ وزن بدن ما را تشکیل می‌دهد، و تعادل مایعات در بدن برای هر فرایندی که در بدنمان رخ می‌دهد ضروری است. به همین خاطر است که دی‌هیدراته شدن بدن مشکلی بسیار جدی و خطرناک به حساب می‌آید، چون تمام عملکردهای متابولیک‌مان را تهدید می‌کند. بنابراین، اگر آب پیدا نکردید، یک لیوان شیر بنوشید!
۲۴. میزان مصرف ویتامین‌ها را افزایش می‌دهد

مطابق پژوهش‌های صورت گرفته در حوزه‌ی پزشکی، نوشیدن شیر به نحو چشمگیری میزان مصرف ویتامین‌ها و مواد معدنی حیاتی ما را افزایش می‌دهد.

شخصی که یک پاکت کامل شیر در روز مصرف می‌کند احتمال برآورده کردن نیاز کلسیم روزانه‌اش دو برابر می‌شود، در صورتی که شخص دیگری که یک قوطی نوشابه‌ی گازدار می‌نوشد ممکن است در واقع سطح کلسیم بدنش را تا یک سوم کاهش دهد. کلسیم، به همراه تمام مواد معدنی حیاتی دیگر، برای رژیم روزانه‌ی ما و به منظور تضمین عملکرد صحیح هر بخشی از بدن‌مان ضروری هستند.
۲۵. اسیدیته‌ی بدن را کاهش می‌دهد

مصرف فراورده‌های لبنی می‌تواند به کاهش اسیدیته‌ی بدن نیز کمک کند. نوشیدن شیر سرد باعث می‌شود که بدن از اسیدیته‌ای که ممکن است به آن دچار شده باشد رها شود.
۲۶. یک غذای کامل است

شیر حاوی ویتامین‌ها و مواد معدنی بسیاری است که بدن شما را متناسب، سالم و قوی نگه می‌دارد. یک لیوان شیر حاوی ویتامین A و ویتامین B است که برای قدرت بینایی خوب است و تعداد سلول‌های قرمز خون را افزایش می‌دهد، همین طور حاوی کربوهیدرات است که برای شادابی و پر انرژی بودن مفید است، و پتاسیم که برای عملکرد درست اعصاب خوب است، منیزیم برای عملکرد عضلات، فسفر برای آزادسازی انرژي، و پروتئین برای ترمیم و رشد بدن. این ماده همچنین عملکرد بدن‌تان را در عین افزایش سن به مانند روزهای جوانی حفظ می‌کند.
نکاتی برای نوشیدن شیر در کودکان

موارد بالا فواید خوردن روزانه شیر برای سلامتی هستند. خوردن شیر برای بزرگسالان، کار آسانی است. اما برای کودکان، باید برخی موارد را در نظر گرفت:

– زمانی که کودک در حالت نشسته است به او شیر بدهید. در حالت خوابیده به کودک شیر ندهید زیرا ممکن است باعث عفونت گوش شود.
– بطری شیر را تا زمانی که دیگر کودک میلی به خوردن نداشته باشد در دست نگه دارید و بطری را به‌دست کودک ندهید زیرا ممکن است باعث خفگی شود.

خوردن روزانه شیر، فواید بسیاری برای سلامتی دارد.

برخی از مواد مغذی مهمی که در انواع شیرها وجود دارند، عبارتند از:

کلسیم: محصولات لبنی مانند شیر، جزو غنی‌ترین منابع غذایی کلسیم هستند. کلسیم کارکردهای مختلفی در بدن دارد اما کار اصلی آن کمک به رشد و حفظ استخوان‌ها و دندان‌های سالم است.

کلسیم برای لخته شدن خون و بهبود زخم‌ها، حفظ فشار خون طبیعی و انقباضات عضلانی ازجمله ضربان قلب نیز ضروری است. مهم است که مواد غذایی غنی از کلسیم را به همراه منابع منیزیم و ویتامین D مصرف کنید، چون ویتامین D به جذب کلسیم در روده‌ی کوچک و منیزیم به جذب کلسیم در استخوان‌ها کمک می‌کند.

یک فنجان شیر بدون چربی حاوی حدود ۳۰۶ میلی‌گرم کلسیم است که تقریبا ۳۲ درصد آن جذب می‌شود. با این حال، منابع گیاهی کلسیم که غیراسیدی‌اند برای برخی افراد مناسب‌ترند. میزان جذب کلسیم از کلم کیل، بروکلی و سایر سبزی‌ها از ۴۰ تا ۶۴ درصد متغیر است.

کولین: شیر منبع غنی کولین نیز به‌شمار می‌رود. کولین یک ماده‌ی مغذی مهم برای بهبود خواب، حرکت عضلانی، یادگیری و حافظه است. کولین به حفظ ساختار غشاهای سلولی و انتقال پالس‌های عصبی کمک می‌کند، باعث جذب چربی می‌شود و التهاب مزمن را نیز کاهش می‌دهد.

پتاسیم: مصرف پتاسیم به میزان مطلوب با کاهش خطر سکته‌ی مغزی، بیماری قلبی، فشار خون بالا، حفاظت در برابر از دست دادن توده‌ی عضلانی، حفظ تراکم معدنی استخوان و کاهش تشکیل سنگ‌های کلیوی مرتبط است. مصرف پتاسیم کافی باعث کاهش ۲۰ درصدی خطر مرگ ناشی از دلایل مختلف می‌شود. مقدار توصیه‌شده‌ی پتاسیم برای تمام بزرگسالان ۴۷۰۰ میلی‌گرم در روز است.

یک لیوان شیر گاو حاوی حدود ۳۶۶ میلی‌گرم پتاسیم است (کمی بیشتر از اکثر نوشیدنی‌های شیر سویا) اما اثرات گوارشی ناخوشایند عدم تحمل لاکتوز مانند اسهال می‌تواند به کاهش جذب پتاسیم منجر شود.

ویتامین D (غنی‌شده): ویتامین D به‌طور طبیعی در شیر گاو وجود ندارد اما اغلب همراه سایر مواد مغذی برای غنی‌سازی شیر گاو، شیر سویا، شیر بادام و سایر انواع شیرها به آنها اضافه می‌شود.

ویتامین D برای سلامت استخوان ضروری است. این ویتامین به تشکیل، رشد و ترمیم استخوان‌ها کمک می‌کند و در جذب کلسیم و عملکرد سیستم ایمنی بدن نیز نقش مهمی ایفا می‌کند. کمبود ویتامین D با پوکی استخوان، افسردگی، خستگی مزمن، درد عضلانی، PMS، فشار خون بالا، سرطان سینه و سرطان کولون (روده‌ی بزرگ) مرتبط دانسته شده است.

شیر با ویتامین‌های متعدد ازجمله ویتامین‌های A و D غنی می‌شود: همچنین ممکن است حاوی مقادیر کمی ویتامین B2 یا ریبوفلاوین، ویتامین B12 و حدود ۰,۱ میلی‌گرم ویتامین B6 در هر لیوان باشد. منیزیم و فسفر هم ممکن است در شیر وجود داشته باشند. برخی از این ویتامین‌ها خصوصا ویتامین A و ریبوفلاوین با قرارگیری در معرض نور ازبین می‌روند بنابراین شیرهایی که در ظرف‌های شفاف نگهداری می‌شوند، مواد مغذی کمتری دارند.

تولیدکنندگان برای تشویق به مصرف شیر گاو، محصولات جدیدی به بازار عرضه کرده‌اند ازجمله انواع شیرهای طعم‌دار مانند توت‌فرنگی یا شکلات، شیرهای بدون لاکتوز، شیر غنی‌شده با امگا ۳، شیرهای بدون هورمون یا ارگانیک و شیر با چربی کاهش‌یافته.

از دیگر خواص شیر می‌توان به تاثیر آن در بیماری دیابت اشاره کرد. دیابت نوع ۲ روی سوخت و ساز بدن برای تولید انرژی تاثیرگذار است. بیماری دیابت ریسک بیماری‌های قلبی، سکته و بیماری‌های کلیوی را افزایش می‌دهد. تحقیقات زیادی نشان داده است که پروتئین موجود در شیر خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ در بزرگسالی را کاهش می‌دهد. این موضوع به احتمال زیاد به این دلیل است که پروتئین شیر میزان قند خون را متعادل می‌کند

شیر وزن‌گیری و تراکم استخوان را در کودکان بهبود می‌دهد و همچنین احتمال شکستگی استخوان‌ها در کودکی را کاهش می‌دهد. تحقیقات نشان داده است زنان بارداری که میزان زیادی لبنیات و غذاهای غنی از کلسیوم مصرف می‌کنند، بچه‌هایی با رشد استخوان‌ بهتر و تراکم استخوان بالاتر دارند. اضافه کردن لبنیات بیشتر در برنامه غذایی دختران قبل از شروع دوران نوجوانی، مفیدتر از قرص‌های کلسیوم است. شیر همچنین دارای پروتئین‌های مفیدی است که برای سلامت کلی استخوان، دندان و عضله لازم هستند. یک لیتر شیر حاوی بیش از ۳۵ گرم کاسئین (Casein) و پروتئین وی (Whey) است که هر دو جزو پروتئین‌های مفید برای بدن هستند.

مصرف‌کنندگان باید به‌خاطر داشته باشند که اغلب شیرهای طعم‌دار حاوی مقادیر زیادی شکر هستند. اگر به دنبال گزینه‌های سالم هستید، بهتر است قبل از خرید، برچسب مواد غذایی را بررسی کنید.

برخی مضرات شیر:

عدم تحمل لاکتوز، نوعی ناتوانایی در سوخت‌وساز و هضم لاکتوز (قند شیر) به علت فقدان آنزیم لاکتاز در دستگاه گوارش است. لاکتاز آنزیمی است که برای تجزیه‌ی قند موجود در شیر و هضم کامل آن ضروری است.

در افراد مبتلا به عدم تحمل لاکتوز، بدن به میزان کافی آنزیم لاکتاز تولید نمی‌کند. حدود ۱۵ درصد از مردم اروپای شمالی، ۵۰ درصد از افراد سیاه‌پوست و اسپانیایی و بیش از ۹۰ درصد آسیایی‌ها و مردم بومی کانادا لاکتاز تولید نمی‌کنند.

عدم تحمل لاکتوز به نفخ شکم یا اسهال منجر می‌شود. اثرات منفی عدم تحمل لاکتوز روی سیستم گوارش ممکن است مانع جذب مواد مغذی سایر غذاها شود.

نوشیدن شیر بدون لاکتوز (شیری که برای کمک به هضم لاکتوز، آنزیم‌هایی به آن اضافه شده است) یا مصرف مکمل لاکتاز هنگام نوشیدن شیر اغلب، این عوارض را کاهش می‌دهد یا ازبین می‌برد.

حساسیت شدید یا آلرژی به شیر عبارت است از یک واکنش ایمونولوژیک غیرعادی که طی آن سیستم ایمنی بدن، یک آنتی‌بادی آلرژیک به‌نام آنتی‌بادی ایمونوگلوبولین (IgE) تولید می‌کند و با عدم تحمل لاکتوز متفاوت است.

آلرژی به شیر گاو با علائمی مانند خس‌خس سینه و آسم، اسهال، استفراغ و ناراحتی‌های گوارشی همراه است. واکنش‌های دیگری که ممکن است اتفاق بیفتند عبارتند از: اگزما، بثورات خارش‌دار و رینیت یا التهاب در بینی. آلرژی به شیر گاو در موارد شدید ممکن است به خونریزی، ذات‌الریه و حتی آنافیلاکسی (یک واکنش آلرژیک که به‌طور بالقوه مرگبار است) منجر شود.

مصرف بیش‌ازحد پتاسیم یا فسفر که هر دوی آنها به مقدار زیاد در شیر وجود دارند، برای افرادی که عملکرد کلیوی نامطلوب دارند مضر است و اگر کلیه‌ها نتوانند پتاسیم یا فسفر اضافی را از خون خارج کنند، این وضعیت ممکن است باعث مرگ شود.

احتمال دریافت کلسیم بیش‌ازحد صرفا از طریق غذا کم است اما ممکن است باعث عوارض جانبی ناخوشایندی مانند یبوست، سنگ‌ کلیه یا نارسایی کلیه شود. این خطر در صورت مصرف مکمل‌های کلسیم ممکن است به‌وجود بیاید.

کلسیم اضافی احتمال رسوب کلسیم در شریان‌ها و خطر حمله‌ی قلبی را -به‌خصوص هنگامی که میزان مصرف منیزیم پایین باشد- افزایش می‌دهد. حداکثر میزان مجاز مصرف کلسیم برای افراد بالای یک سال، ۲,۵ گرم در روز است.

شیر همچنین با افزایش خطر ابتلا به برخی سرطان‌های دستگاه تولیدمثل ازجمله سرطان سینه و سرطان پروستات مرتبط دانسته شده است.

کلسیوم بالای شیر و غذاهای دیگر ممکن است خطر ابتلا به سرطان پروستات را افزایش دهد و قند موجود در شیر نیز می‌تواند اندکی خطر ابتلا به سرطان تخمدان را در زنان افزایش دهد.

آکادمی اطفال آمریکا، مصرف شیر گاو را در کودکان زیر یک سال توصیه نمی‌کند. به این دلیل که شیر گاو در مقایسه با شیر مادر، آهن کمتری دارد و همچنین خطر خونریزی گوارشی نیز وجود دارد.

شیر مادر، بهترین گزینه برای کودکان زیر یک سال است. تغذیه‌ی زودهنگام کودکان با شیر گاو ممکن است در آینده آنها را مستعد عدم تحمل لاکتوز بسازد.

دلیل دیگر این توصیه، وجود شواهدی است که نشان می‌دهد مصرف محصولات لبنی در دوران نوزادی با ابتلا به دیابت وابسته به انسولین (دیابت نوع ۱ یا دیابتی که در کودکی شروع می‌شود) مرتبط است.

براساس تحقیقات انجام‌شده، میزان ابتلا به دیابت نوع ۱ در میان نوزادانی که در سه ماه اول زندگی‌شان در معرض پروتئین شیر گاو قرار نگرفته‌اند، ۳۰ درصد کمتر بوده است.

به‌علاوه شیر گاو ممکن است حاوی بقایایی از هورمون‌ها و آنتی‌بیوتیک‌ها، همچنین دیوکسین‌ها و بی‌فنیل‌های پلی‌کلرینه‌شده (PCBs) باشد که بر سلامت انسان تأثیرات منفی می‌گذارند، ازجمله اثرات نامطلوب روی سیستم عصبی، سیستم تولید مثل و سیستم ایمنی بدن و نیز افزایش خطر ابتلا به برخی از انواع سرطان‌ها.

در‌حالی‌که کلسیم و ویتامین D موجود در شیر گاو برای سلامت استخوان‌ها مفیدند اما شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد پروتئین‌های حیوانی مانند پروتئین‌های موجود در شیر گاو خاصیت اسیدی دارند.

این موضوع باعث می‌شود بدن برای بازگرداندن سطوح مطلوب PH خون، کلسیم را از استخوان‌ها خارج کند و درنتیجه تأثیر منفی روی استخوان‌ها بر جا بگذارد. از این‌رو ممکن است فایده‌ی کلسیم موجود در شیر، بسیار کمتر از چیزی باشد که معمولا انتظار می‌رود.

منابع گیاهی کلسیم مانند سبزیجات برگ‌دار سبز، بهتر و مؤثرتر از کلسیم موجود در شیر گاو جذب می‌شوند و مورد استفاده‌ی بدن قرار می‌گیرند.