خواص خیار

خیار یا بادرنگ میوه ای محبوب برای همه ی فصول که با خاصیت ضد تشنگی و خنک کننده شناخته میشود.

خواص خیار چیست؟

در این مطلب از بخش تغذیه سالم سایت طبیب باشی به بررسی خاصیت های شگفت انگیز میوه خیار میپردازیم.

خیار میوه‌ای از تبار کدوییان (Cucurbitaceae) و بومی کشور هند میباشد که با عنوان Cucumis sativus شناخته میشود و به خانواده‌ای مشابه با هندوانه، کدوسبز، کدوتنبل و دیگر صیفیجات که گیاهشان به مدت یکسال میوه های استوانه ای و خوراکی را تولید میکند، متعلق میباشد. خیار انواع متفاوتی را در مناطق مختلف دارا میباشد که به طور معمول آن ها را تازه یا در ترشی و سالاد میل میکنند. خیار ریز در اندازه‌های بسیار کوچک‌تر از دیگر خیارها مانند خیار مجلسی، مخصوص تهیه ترشی میباشد. خیار بریدنی (مجلسی) در طول سال در دسترس است. آغاز خیار به حدود ده هزار سال پیش در کشور هند در کوهپایه های هیمالیا برمیگردد ولی امروزه در بسیاری از کشورها کشت میشود. در تمدن‌های باستانی مصر، یونان و رم خیار محبوبیت فراوانی داشت و استفاده از خواص خیار به صرف استفاده از غذا محدود نمیشد و اثرات مفید آن بر پوست نیز تحسین‌ میشد. در طول زمان برای اینکه اطمینان حاصل گردد خیار در هر فصل عرضه شود روند پرورش آن ها در گلخانه اختراع شد. پژوهشگران بر این باورند که انواع مختلف خیار از گیاه بومی آفریقایی آن منشأ گرفته است. اسپانیا یکی از کشورهای در دوران باستان بود که شروع به تهیه ترشی از خیار کردند. امروزه بزرگترین تولیدکننده خیار در سطح جهان، کشور چین با بیش از ۶۰ درصد تولید جهانی خیار و خیار شور است و پس از آن کشورهای ترکیه، روسیه، ایران و آمریکا قرار دارند. تولید سالانه خیار در سراسر جهان حدود ۴۲ میلیارد کیلوگرم برآورد شده‌است. سه گونه اصلی از خیار خوراکی وجود دارد که شامل معمولی، ترشی و چنبر میشود. اندازه خیارها (۶ تا ۹ اینچ) با توجه به انواع مختلف عامل کشت متفاوت است و همچنین پوست خیارها از سبز تا به سفید نیز متفاوت میباشد. هسته داخلی خیار دارای دانه های گوشتی قابل‌خوردن است. خیارهای گلخانه ای، بدون دانه با پوست نازکتر و طول بلند تر (حدود ۱۲ تا ۲۰ اینچ) هستند. خیارها از آب و مواد مغذی مهم برای بدن انسان تشکیل شده اند. گوشت خیار سرشار از ویتامین A، ویتامین C (اسید اسکوربیک) و اسیدفولیک است، پوست سخت آن نیز غنی از فیبر و مواد معدنی همچون منیزیم، مولیبدن و پتاسیم است. خیار همچنین حاوی سیلیس (ماده معدنی که به مقدار قابل توجهی در تقویت بافت همبند تاثیر گذار است) میباشد و همچنین حاوی اسید اسکوربیک (ویتامین سی) و کافئین که در از دست دادن آب بدن جلوگیری مینماید در نتیجه برای درمان سوختگی به طور معمول استفاده میگردد. خیار مشهور است که بسیاری از مشکلات پوستی، تورم چشم و آفتاب سوختگی را درمان میکند. طبع خیار سرد و تر میباشد.

خواص خیار برای سلامتی

  • تقویت سیستم ایمنی بدن + حفظ سلامت قلب و عروق + کنترل فشار خون

خیار منبعی سرشار از پتاسیم و منیزیم میباشد که به افزایش و بهبود عملکرد بدن و کنترل فشار خون کمک میکند و همچنین لیگنان موجود در خیار دارای خواص ضد التهابی بوده و به افزایش سیستم ایمنی بدن کمک میکند و ازخطر ابتلا به بیماری های قلبی و التهابی به طرز چشمگیری جلوگیری مینماید.

  • مبارزه با رادیکال های آزاد + خواص ضد التهابی

خیار حاوی آنتی اکسیدان های زیادی از جمله ویتامین C، بتاکاروتن، فنانوئید، منگنز و کلی آنتی اکسیدان دیگر مانند کرستین، اپی ژنین، لوتئولین و… که همگی از بین برنده رادیکال های آزاد و همچنین ضدالتهاب هستند. مصرف خیار به موجب وجود موادی مثل پولی فنول و کوکوربیتاسین از تولید ترکیب التهابی پروستا گلاندین جلوگیری میکند و همچنین باعث شده تا خیار یک ماده کاهش دهنده و ضد التهابی قدرتمند باشد.

  • درمان دیابت + کاهش کلسترول

میوه خیار با شاخص گلیسمی صفر در تنظیم گلوکز خون و کاهش قند خون در افراد مبتلا به دیابت نوع دو کمک شایانی میکند. هورمون های موجود در آب خیار باعث تقویت و بهبود عملکرد پانکراس شده و به تولید بیشتر انسولین کمک می کند. بر اساس نتایج تحقیقات صورت گرفته یکی از ترکیبات خیار به نام استرول توانایی کاهش کلسترول بالا را دارا میباشد

  • تامین آب بدن

آب برای عملکرد طبیعی بدن ضروری است و همچنین در تنظیم دمای بدن، دفع مواد زائد و انتقال مواد مغذی در بدن نقش دارد. تأمین آب کافی بر فعالیت های بدن همچون فیزیکی یا سوخت و ساز تأثیر میگذارد. به موجب اینکه خیار از ۹۵ تا ۹۶ درصد آب تشکیل شده است پس خوردن این میوه خوشمزه راهی موثر برای تامین مایعات بدن میباشد.

  • کاهش شهوت و لرزش اندام

بوییدن خیار شدت هیجان، شهوت و تا حدی لرزش اندام را کاهش داده و همچنین درد سر را نیز درمان میکند.

  • بهبود عملکرد و حفظ سلامت مغز

وجود التهابات در مغز باعث افسردگی و کاهش انتقال پیام های عصبی در مغز میگردد. خیار منبعی غنی از ماده فیستین fisetin میباشد که دارای خاصیت ضد التهابی است و تاثیر بسزایی در انتقال پیام های عصبی مغز دارد. به این موجب افرادی که خیار بیشتر میل میکنند کمتر دچار مشکلات ناشی از بیماری های عصبی میشوند.

  • حفظ سلامت مفاصل + تقویت استحکام استخوان ها

خیار حاوی اسید آسکوربیک میباشد که برای سلامت استخوان ها بسیار تاثیر گذار است. ویتامین K موجود در خیار باعث افزایش آرتوتراپی میشود که نقش بسزایی در تقویت استخوان ها دارد چون باعث جذب بهتر کلسیم در بدن میگردد. همچنین مقدار زیاد سیلیس موجود در میوه خیار باعث تقویت بافت ها و سلامت مفصل ها میشود. در کل خیار حاوی پروتئین، منیزیم، ویتامین هایی همچون A ،B1 ،B2 ،B5 ،B6 ،C و K است که همگی به بهبود سلامت استخوان ها کمک میکند.

  • لاغری و کاهش وزن

خیار میوه ای کم کالری و غنی از فیبر میباشد که با کاهش اشتها و پیشگیری از پرخوری به لاغری و کاهش وزن افراد چاق کمک میکند.

  • ضد سرطان

خیار شامل مقدار فراوانی آنتی اکسیدان ها و پلی فنول هایی به نام لیگنان میباشد که خطر ابتلا به انواع سرطان سینه، رحم، تخمدان و پروستات را کاهش میدهد. همچنین حاوی مواد مغذی به نام تانن و کورستین میباشد که دارای خواص ضد سرطان هستند. علاوه بر این ها مقادیر بالای ویتامین C و بتا کاروتن موجود در میوه خیار هم برای پیشگیری و درمان سرطان مفید میباشند. با توجه به نایج بدست آمده از تحقیق های مختلف، پژوهشگران امیدوارند بتوانند از ترکیبات موجود در خیار به نام کوکوربیتاسین ها داروهای ضدسرطانی بسازند.

  • بوی بد دهان + حفظ سلامت دندان و لثه

خیار میوه ای است که باکتری های دهان را از بین میبرد. آب فراوان موجود در خیار باعث تولید بزاق دهان گشته که همانند محلول شست و شوی دهان عمل میکند.خیار منبعی شگفت انگیز از فیبرهای غذایی است که در حفظ سلامت دهان و دندان تاثیر گذارند.

  • بهبود عملکرد گوارش + درمان بیماری های معده + بهبود هضم غذا

میوه خیار منبع غنی از  آب و فیبر و نوعی فیبر محلول به نام پکتین است که به حرکات روده‌ای، درمان مشکلات گوارشی همچون ریفلاکس معده، سوزش معده، اسیدیته، ورم معده و زخم معده و همچنین هضم بهتر غذا و سلامت دستگاه گوارش کمک فراوانی میکند.

  • درمان سردرد و میگرن

سردرد یا میگرن به علت کم آبی، استرس، خستگی، کم بودن قند خون و کمبودهای تغذیه ای ایجاد میگردد که با استفاده از میل کردن خیار میتوان از بروز سردرد و میگرن جلوگیری کرد.

  • درمان بیماری کبد چرب
  • درمان بیماری آلزایمر
  • جلوگیری از ابتلای به بیماری‌های یبوست و سنگ کلیه
  • رفع سلولیت ران ها
  • تقویت و بهبود رشد ناخن
  • سرماخوردگی و گلو درد
  • درمان افسردگی + کاهش اضطراب
  • درمان خماری

خواص خیار برای دوران بارداری

  • پیشگیری و درمان یبوست و بواسیر در دوران بارداری

میوه خیار حاوی مقدار فراوانی فیبر میباشد که با بهبود حرکات روده برای پیشگیری و درمان یبوست و بواسیر (همورئید) در زنان باردار مفید است.

  • تقویت سیستم ایمنی بدن و پیشگیری از ابتلا به عفونت

مقادیر بالای ویتامین C، ویتامین A، بتا کاروتن، لوتئین و زاکسانتین موجود در خیار باعث تقویت سیستم ایمنی بدن در دوران بارداری شده و از ابتلا به عفونت ها پیشگیری میکند.

  • درمان ترک های دوران بارداری

خیار منبع غنی از ویتامین C میباشد که میزان الاستیسیته پوست را افزایش داده و برای درمان ترک های دوران بارداری مفید میباشد.

  • تشکیل و تقویت استخوان های جنین در دوران بارداری
  • کمک به رشد جنین در دوران بارداری
  • بهبود خلق و خوی زنان باردار
  • پیشگیری از کم آبی در دوران بارداری

خواص خیار برای نوزادان

  • تقویت سیستم ایمنی بدن
  • جلوگیری از ابتلا به سنگ کلیه
  • درمان ریفلکس معده
  • جلوگیری از کم آبی و رفع تشنگی
  • جلوگیری از یبوست
  • درمان هر گونه درد

خواص خیار برای پوست

  • احیا و جوان سازی پوست صورت

میوه خیار دارای مقدار فراوانی ویتامین C و آب است که باعث پاکسازی و آبرسانی پوست صورت میگردد به این موجب احیا و جوان سازی پوست انجام میشود.

  • درمان آکنه و جوش

خیار دارای خواص ضد التهابی بوده و به دلیل مقادیر بالای ویتامین ها و مواد معدنی به درمان آکنه و جوش صورت کمک میکند.

  • درمان آفتاب سوختگی
  • درخشان کننده پوست
  • درمان لک های سفید و قهوه ای
  • پاکسازی پوست چرب
  • تپل شدن صورت
  • کاهش کک و مک
  • درمان اگزما
  • درمان پف و سیاهی زیر چشم
  • درمان ترک خورگی لب
  • رفع خارش
  • درمان سوختگی های سطحی
  • رفع گزش زنبور
  • درمان منافذ باز پوست

خواص خیار برای چشم

  • بهبود بینایی + پیشگیری از آب مروارید

خوردن خیار به صورت منظم به موجب وجود ویتامین A فراوان سبب بهبود بینایی گشته و چون خواص ضد التهابی دارد قادرست از ابتلا به آب مروارید جلوگیری کند.

  • کاهش و درمان تیرگی و پف دور چشم

میوه خیار به دلیل وجود سیلیکا، خواص آنتی اکسیدانی (اسید آسکوربیک و کافئیک) قادر است به کاهش و درمان تیرگی و پف زیر چشم کمک شایانی کند.

  • درمان چین و چروک دور چشم
  • درمان گودی زیر چشم

خواص خیار برای مو

  • تقویت و درمان ریزش مو

خیار منبع غنی از سیلیکون، گوگرد، سدیم، فسفر و کلسیم میباشد از این رو برای تقویت و درمان ریزش مو توصیه میگردد.

  • براق کننده و نرم کننده طبیعی

مقدار زیاد سیلیس موجود در آب خیار به عنوان یک نرم کننده طبیعی و براق کننده، مو ها را نرم، ابریشمی و زیبا میکند.

  • بهبود رشد مو

سایر خواص میوه خیار

  • کنترل آفات

خیار به موجب وجود مواد شیمیایی دارای بوی خاصی میباشد که در جلوگیری و دفع آفات و حشرات موثر است. بدین منظور ورقه های خیار را در ظروف کنار باغچه بگذارید تا حلزون ها و آفت های آن قسمت را کنترل کند.

  • جلا دهنده ظروف و وسایل

خیار قادر است در رفع لکه های قدیمی و تیره گی های وسایل فلزی آشپزخانه و دیوار های خانه کمک کرده و درخشش آن ها را برگرداند فقط کافیست تعدادی برش خیار روی آن لکه ها و تیرگی قرار بدهید تا ظروف و وسایل را جلا دهید.

فواید پوست خیار

  • پوست خیار مقادیر بالای فیبر دارد که با بهبود حرکات روده می تواند به درمان یبوست کمک کند.
  • ویتامین A و بتاکاروتن طبیعی موجود در پوست خیار باعث بهبود بینایی میشود.
  • پوست خیار مقادیر قابل توجهی فیبر دارد که باعث کاهش اشتها شده و به لاغری و کاهش وزن افراد کمک میکند.
  • پوست خیار حاوی ویتامین ها و مواد مغذی ضروری برای سلامتی پوست صورت میباشد.
  • پوست خیار منبع غنی از ویتامین C میباشد.
  • جوشانده پوست خیار در درمان یرقان تاثیر گذار میباشد.

فواید برگ و تخم خیار

  • تخم خیار خواب آور، آرام بخش، زرداب آور، مدر بول، ضد کرم ملایم، تصفیه کننده خون، حل کننده اورات‌ها و اسید اوریک و جلا دهنده ‌است.
  • عصاره برگ های له شده خیار تهوع آور است که در مسمومیت ها و اختلالات دستگاه گوارش توصیه میگردد.

احادیث و نظرات بزرگان در مورد میوه خیار

  • قرآن کریم: ای موسی، ما بر یک نوع طعام نتوانیم ساخت از پروردگارت بخواه تا برای ما از آنچه از زمین می روید چون سبزی و خیار و سیر و عدس و پیاز برویاند.
  • پیامبر گرامی (ص): خیار از آن دسته میوه های بهشتی میباشد که بنده به آن علاقه فراوانی دارم و خوردن آن با کمی نمک توصیه میگردد.
  • امام رضا (ع): برای جلوگیری از گرما زدگی در روزهای تابستان، ضمن پرهیز از آفتاب، روزی یک عدد خیار فایده فراوانی دارد.

نکاتی در مورد نگهداری خیار

  • به طور معمول خیار را میتوان به مدت دو تا سه روز در هوای آزاد و همچنین یک هفته در یخچال نگهداری کرد.
  • پس از پوست گیری خیار بهتر است آن را در ظروف بدون هوا نگهداری نمود تا رطوبت آن از بین نرود.
  • برای جلو گیری از پلاسیدگی و شل شدن خیار باید برای مدت طولانی در دمای اتاق قرار نگیرند.

ضررهای خیار و موارد منع مصرف

  • بهتر است خیار قبل از غذا میل شود كه به هضم غذا كمك كند. كسانی كه نمیتوانند خیار را خوب هضم كنند، باید آن را با نمک بخورند.
  • مقادیر بالای ویتامین K موجود در خیار قادر است با دارو های ضد انعقاد خون از جمله وارفارین یا کوآمیدین تداخل دارویی ایجاد کند.
  • خوردن خیار برای معده های ضعیف و سوءهاضمه مضر میباشد و جهت دفع ضرر باید با عسل، مویز یا رازیانه میل گردد.
  • افرادی كه ضعف بینایی، رماتیسم، زخم روده، اثنی‎عشر، ورم كلیه، سنگ كلیه و كمر درد دارند از خوردن خیارشور خودداری كنند
  • توصیه میگردد كودكان و نوزادان كمتر خیار بخورند.
  • خیار نفاخ میباشد زیرا فوری در معده فاسد میگردد. برای رفع نفخ و دل درد ناشی از خوردن خیار، مقداری عرق نعنا یا کمی آبجوش و نبات بخورید.
  • خیار باعث عدم جذب ویتامین ث در بدن میشود.
  • كسانی كه بیرون روی (اسهال) دارند از خوردن خیار خودداری كنند.
  • خوردن خیار با پوست به خصوص اگر تازه نباشد، دیر هضم بوده و باد معده و قولنج ایجاد میکند.
  • توضه میشود اشخاصی که كولیت دارند از خوردن خیار خودداری كنند.
  • زیاده روی در مصرف خیار برای افرادی که ناراحتی معده دارند ممكن است موجب اختلال در دستگاه گوارش گردد.
  • خیار بسیار رسیده و زرد باعث ایجاد دل درد گشته و همچنین به افرادی که طبع صفراوی و دموی دارند نساخته و موجب تحریک دل درد میشود.
  • خیار گاهی ایجاد واکنش های آلرژی و حساسیت در برخی افراد میگردد.
  • خیار برای افراد سرد مزاج مضر میباشد.
  • خیار برای افرادی با معده و روده ی حساس، مضر بوده و باعث خلط و درد پهلو میشود.
  • خیار بزرگ و زرد مقدار کمی ترش میباشد که به این موجب باعث ایجاد ترس در انسان میگردد.

ارزش غذایی خیار

*ارزش غذایی براساس ۱۰۰ گرم میباشد
موارد ضروری و اساسی ارزش غذایی درصد مصرف مجاز روزانه
انرژی ۱۵ کیلوکالری ۱ %
کربوهیدرات ۳٫۶۳ گرم ۳ %
پروتئین ۰٫۶۵ گرم ۱ %
چربی کل ۰٫۱۱ گرم ۰٫۵ %
کلسترول ۰ میلی گرم ۰ %
فیبر خوراکی ۰٫۵ گرم ۱ %

ویتامین ها

نیاسین ۰٫۰۹۸ میلی گرم ۱ %
پیریدوکسین ۰٫۰۴۰ میلی گرم ۳ %
ریبوفلاوین ۰٫۰۳۳ میلی گرم ۳ %
تیامین ۰٫۰۲۷ میلی گرم ۲ %
ویتامین (C) سی ۲٫۸ میلی گرم ۴٫۵ %
ویتامین(K) کا ۱۶٫۴ میکرو گرم ۱۳٫۶%
ویتامین (E) ایی ۰٫۰۳ میلی گرم ۰ %
ویتامین (A) آ ۱۰۵ یکای بین المللی ۳٫۵ %

الکترولیت

سدیم ۲ میلی گرم ۰ %
پتاسیم ۱۴۷ میلی گرم ۳ %

مواد معدنی

کلسیم ۱۶ میلی گرم ۱٫۶ %
آهن ۰٫۲۸ میلی گرم ۳٫۵ %
منیزیم ۱۳ میلی گرم ۳ %
منگنز ۰٫۰۷۶ میلی گرم ۳٫۵ %
فسفر ۲۴ میلی گرم ۳ %
روی ۰٫۲۰ میلی گرم ۲ %

مواد مغذی گیاهی (فیتو-مواد مغذی)

کاروتن-β (بتا) ۲۶میکروگرم